گاهی خواهان بیم آن دارد که خوانده اقدام به انتقال اموال خود کرده و از پرداخت دین خود به خواهان اجتناب نماید.
در این صورت خواهان میتواند درخواست تأمين خواسته کند و در صورت صدور قرار تأمین توسط دادگاه اموال مطروحه شخص توقیف خواهد شد.
لازم به ذکر است که درخواست تأمين خواسته میبایست پیش از دادخواست و یا در حین دادرسی ارائه شود.
اهمیت تأمين خواسته چیست؟
همانطور که از معنای ظاهری تأمين خواسته مشخص است :
یعنی اینکه آنچه که با طرح دعوا و تقدیم دادخواست از دادگاه می خواهیم را اول کار، تامین کنیم و در محیط امن نگه داریم و محافظت کنیم.
به عبارتی این امر یکی از تدابیری است برای حمایت از خواهان و برای جلوگیری از سوء استفاده احتمالی طرف مقابل (خوانده) به کار گرفته می شود.
به وسیله تأمين خواسته، خواهان عین خواسته (آن چیزی که از دادگاه می خواهد ) یا معادل آن را از اموال خوانده (طرف مقابل) توقیف می کند تا از نقل و انتقال آن جلوگیری کند و بتواند به راحتی به طلب خود برسد.
بطور مثال فرض بفرمایید شما از یک شخصی طلبی دارید و می خواهید دعوای مطالبه وجه مطرح نمایید حال وکیل دادگستری شما اقدام به طرح دعوی نموده و در صورت داشتن مدارک و دلایلی مثل فاکتور یا فیش واریزی یا قرارداد حکم به نفع شما صادر می شود.
بعد از قطعی شدن رای؛ شما باید درخواست اجراییه کنید و به طرف مقابلتان ابلاغ گردد.
حال بعد از تشکیل پرونده اجرایی و درخواست استعلامات سه گانه ( اداره سازمان ثبت اسناد و املاک، راهور و موجودی حساب های بانکی) هیچ مالی از خوانده یافت نمی شود.
چرا؟؟!! چون خوانده ، بعد از مطلع شدن از طرح دعوای شما، تمامی اموال خود را انتقال داده و موجودی حساب های بانکی خود را به انگیزه فرار از پرداخت دین برداشت کرده است…
این بدترین حالتی است که شخص خواهانی که بعد از این همه صرف هزینه و رفت و آمد به دادگاه با حالتی پر از آه و اندوه به دادنامه و اجراییه ای خیره می شود که خود ذی حق آن و برای اخذ آن کلی تلاش کرده است.
موسسه حقوقی دکتر امید مقدسی فر با درک این دغدغه ها، در راستای آگاهی بخشی حقوقی نکات کاربردی حقوقی و تخصصی را تولید و منتشر نموده و قدم به قدم در کنار شما عزیزان می باشد. اینجاست که امتیاز و مزیت تامین خواسته آشکار می شود.
چرا که اگر شما قبل از طرح دعوای اصلی، از طریق وکیل پایه یک دادگستری، تامین خواسته مطرح می کردید و اجرای تامین خواسته قبل از ابلاغ را از دادگاه تقاضا می کردید به راحتی می توانستید اموال شخص را توقیف نموده و با خیال راحت دعوای اصلی را آغاز می کردید و بدین ترتیب برای اجرای حکم با مشکل گفته شده روبرو نمی شدید.
یک وکیل حقوقی حرفه ای هیچ وقت در دعاوی حقوقی و دعاوی تجاری بدون تامین خواسته دعوای اصلی را مطرح نمی کند. موسسه حقوقی دکتر امید مقدسی فر با کادری متشکل از وکلای پایه یک دادگستری و متعهد و پیگیری مداوم پرونده ها، همراه شما ایفای خدمت می نماید.
حال که معنای تامین خواسته و فلسفه و ماهیت آن را متوجه شدیم سوال بعدی که شاید در ذهن بوجود بیاید این است که:
شرایط تأمين خواسته چیست؟
مستند به ماده ۱۰۸ قانون آیین دادرسی مدنی ما قبل از طرح دادخواست اصلی یا ضمن دادخواست اصلی یا در جریان دادرسی تا زمانی که رای قطعی صادر نشده است می توانیم تامین خواسته را مطرح نماییم.
ماده ۱۰۸ قانون آیین دادرسی مدنی تمامی این موارد را پیش بینی کرده از جمله اینکه:
دعوا مستند به سند رسمی باشد
یعنی منشا و سندی که خواهان با استناد به آن دعوا را مطرح نموده یا در اداره ثبت اسناد و املاک تنظیم شده یا در دفتر اسناد رسمی تنظیم شده یا در حضور مامور رسمی در حدود صلاحیت مامور و طبق مقررات قانونی تنظیم شده باشد( غیر از این موارد الباقی اسناد، سند عادی محسوب می شود)
خواسته خواهان در معرض تضییع یا تفریط باشد
یعنی احتمال تلف یا انتقال مال یا عدم دسترسی به مال موضوع دعوی یا و سخت شدن دسترسی به مالی که بر سر آن دعوی است ، وجود داشته باشد.
در مورد اسناد تجاری که واخواست (برگشت خورده باشد) شده باشد
اسناد تجاری مثل چک و سفته باید در موعد مقرر مطالبه شود و اگر با مشکل موجودی برخورد شد باید نسبت به آن در مهلت قانونی اعتراض زد که به آن واخواست یا اعتراض می گویند.
خواهان خسارات احتمالی که ممکن است به خوانده وارد شود را نقدا به حساب دادگستری واریز نماید
این مبلغ در حساب دادگاه تودیع می شود (به امانت گذاشته می شود) تا اگر خواهان نتواند دعوای خود را اثبات کند یا مشخص شد حقی نداشت ؛ خوانده بتواند از پولی که به عنوان خسارات احتمالی در دادگاه سپرده شده است ،خسارات وارد شده بر خود را بردارد.
(خسارت احتمالی ، مبلغی است که وقتی کسی که درخواست تامین خواسته دارد ، به حساب دادگاه واریز می کند تا اگر از توقیف اموال خوانده ، خسارتی به او وارد کند، از محل آن مبلغ برداشت شود.)
خسارت احتمالی در تأمين خواسته چیست؟
دادگاه جهت اجرای قرار تامین خواسته، اقدام به دریافت خسارت احتمالی از خواهان نموده و هدف از این اقدام آن است که از ضرر و زیان های احتمالی که ممکن است در طول رسیدگی به پرونده تا صدور حکم نهایی به اموال توقیف شده خوانده وارد شود، جلوگیری نمایند.
در همین راستا قاضی مدت زمانی را جهت پرداخت خسارت احتمالی توسط خواهان تعیین می نماید و خواهان ملزم می شود در مهلت زمانی تعیین شده از سوی دادگاه، اقدام به پرداخت آن کند.
آیا برای درخواست تأمين خواسته در هر صورتی، باید خسارت احتمالی پرداخت کرد؟
برای پاسخ به این سوال دو مورد را باید از هم تفکیک کرد :
در مواردی که مستند دعوا سند رسمی باشد یا سند تجاری باشد که در مهلت مقرر قانونی واخواست شده باشد( اعتراض زده شده باشد یا برگشت خورده باشد) پرداخت خسارات احتمالی منتفی است و متقاضی تامین خواسته، بدون پرداخت حتی یک ریال می تواند درخواست تامین خواسته کند و اموال خوانده دعوی را قبل از صدورحکم نهائی ، توقیف کند)
مثلا در چک که یک سند تجاری است دارنده باید از تاریخ روی چک تا ۱۵ روز گواهی عدم پرداخت از بانک را دریافت کند (چک را برگشت بزند) حال اگر دارنده در مهلت ۱۵ روزه گواهی عدم پرداخت از بانک اخذ کند بدون پرداخت خسارات احتمالی می تواند درخواست تامین خواسته نماید .اما اگر در مهلت ۱۵ روزه گواهی عدم پرداخت نگیرد و این مهلت بگذرد او باز هم می تواند درخواست تامین خواسته مطرح کند اما باید مبلغی را به عنوان خسارات احتمالی در حساب دادگستری پرداخت نماید. ( حداقل ۱۰ الی ۱۵ درصد از مبلغ مندرج در چک را باید پرداخت نماید ).
در صورتیکه قصد اقدام قانونی روی چک برگشت خورده ای دارید ،پیش از هرگونه اقدام مقاله مطالبه و اجرای چک را مطالعه کنید.
غیر از موارد بالا و در اسناد عادی که خواهان درخواست صدور تأمين خواسته می نماید دادگاه صدور تامین خواسته را موکول به تودیع خسارت احتمالی که معمولا معادل ۱۰ الی ۱۵ درصد ارزش خواسته می باشد می نماید.(البته ممکن است این مبلغ کمتر و یا بیشتر هم باشد)
پیشنهاد مطالعه: در صورتیکه به مطالبی پیرامون این مقاله نیاز دارید مطلب ” وکیل ملکی” را در سایت ماندگاران عدالت بخوانید.
آیا هنگامی که اموال خوانده را توقیف کردید کافی است؟
و دیگر نیازی به اقدام دعوای جداگانه نیست؟
خیر اینطور نیست. اگر شما به عنوان خواهان قبل از تقدیم دادخواست اصلی درخواست تأمين خواسته کنید و تامین خواسته صادر گردد بعد از صدور تامین خواسته، در مهلت ۱۰ روزه باید دادخواست دعوای اصلی را مطرح نمائید و اگر در مهلت ده روزه اقامه دعوا نکنید؛ دادگاه به درخواست خوانده (طرف مقابل) قرار تامین خواسته را لغو می نماید.
مبلغ تأمين خواسته
مبلغ تامین خواسته به صورت دقیق مشخص نشده است بلکه باتوجه به موضوع تامین خواسته و مدارک مربوط به آن از سوی دادگاه تعیین می شود.
هزینه تأمين خواسته چند درصد است؟
میزان خسارت احتمالی که می بایست توسط خواهان پرداخت شود به طور معمول میان ۱۰ تا ۲۰ درصد ارزش خواسته می باشد اما گاها دیده می شود که قاضی بیش از این مقادیر یعنی تا ۵۰ درصد هم تعیین نموده است.
لازم به ذکر است خسارت احتمالی می بایست به صورت وجه نقد پرداخت شود.
مدت زمان اجرای تأمين خواسته
همانطور که بیان شد تامین خواسته اقدامی در جهت حفظ حقوق خواهان می باشد به همین دلیل مطابق قوانین تعیین شده از سوی قانون گذار، مامور اجرایی بلافاصله پس از صدور قرار تامین توسط قاضی، مکلف است که نهایتا تا پنج روز از تاریخ ابلاغ قرار تامین، اقدام به توقیف اموال مطروحه نماید.
در چه حالتی خسارت احتمالی ، به خواهان برگردانده نمی شود؟
در جواب به این سوال دو موضوع را می بایست از هم جدا کرد:
فرض اول: حکم به نفع شما صادر شود
این است که شما به عنوان خواهان شخصا و یا با وکالت یک وکیل، بعد از طرح دعوا حکم به نفعتان صادر شده است. در این فرض نه تنها خسارات احتمالی به شما بازگردانده می شود بلکه اجرای حکم نیز راحت است چرا که شما اموال طرف مقابل را توقیف کرده اید و خیالتان راحت است که خوانده اموالش را انتقال نداده است.
فرض دوم: ادعای شما ثابت نشود
این است که قرار تامین اجرا شده است و اموالی از خوانده توقیف شده است اما خواهان نهایتا نتوانسته است، ادعای خود را اثبات کند.
دراین فرض خوانده حق دارد ظرف ۲۰ روز از تاریخ ابلاغ حکم قطعی؛ خساراتی که از قرارتامین به او وارد شده است را با ارائه دلایل درخواست کند.
مطالبه خسارت در این فرض بدون هزینه دادرسی و بدون رعایت تشریفات آیین دادرسی مدنی از جمله لزوم طرح در فرم دادخواست است.
بطور مثال : شما بابت پولی که به شخصی قرض دادید دعوی مطالبه وجه مطرح می کنید و تامین خواسته را تقاضا کرده اید و وانت خوانده را توقیف کرده اید.
حال بعد از رسیدگی؛ نمی توانید طلبکار بودن خود را اثبات کنید و در این مدت هم وانت خوانده در توقیف بوده است.
اینجا خوانده ( صاحب وانت) بعد از ابلاغ حکم قطعی ظرف ۲۰ روز مهلت دارد خساراتی که از تامین خواسته وارد شده مثل اینکه ادعا کند با وانت کار می کردم و خسارت به من وارد شده است و تقاضای ارجاع امر به کارشناس را تقاضا و اجرت المثل ایام توقیف را مطالبه نماید.
بعد از صدور تأمين خواسته چه باید کرد؟
اقدامات لازم پس از صدور تامین خواسته باتوجه به نوع پرونده متفاوت است اما به طور کلی شامل موارد ذیل می باشد:
- ابلاغ قرار تأمین خواسته به طرفین دعوی (امکان ارسال به صورت رسمی از طریق دادگاه)
- اجرای احکام توسط مأمور اجرایی دادگستری
- امکان اعتراض به قرار تأمین صادر شده در مدت زمان ده روز پس از صدور قرار تأمین
- پیگیری اجرای صحیح تأمین خواسته و گزارش هرگونه مشکل در اجرای آن به دادگاه
- ثبت دعوی اصلی تا نهایتاً ده روز پس از صدور قرار تأمین خواسته
- پرداخت خسارت احتمالی توسط خواهان در مدت زمان تعیین شده از سوی دادگاه
تأمين خواسته بعد از صدور رای بدوی
در حالت کلی دادخواست تامین خواسته می بایست پیش از صدور حکم و یا در حین رسیدگی به پرونده به دادگاه ارائه شود اما در برخی موارد خواهان می تواند پس از صدور رای بدوی، جهت جلوگیری از انتقال اموال خوانده و فرار او از اجرای احکام دادگاه، دادخواست خود را به دادگاه ارائه نموده و دادگاه تجدید نظر در صورت صلاحدید قرار تامین صادر خواهد کرد.
پیشنهاد مطالعه: در صورتیکه به این دست از مطالب حقوقی علاقه مند هستید مطلب ” چک برگشتی” را در سایت دکتر امید مقدسی فر بخوانید.
