آخرین دفاع در دادسرا یعنی چه؟
در جریان تحقیقات مقدماتی، دادسرا به بررسی ادعاها، شکایت شاکی، دلایل و مستندات پرونده و همچنین دفاعیات متهم میپردازد. هنگامی که بازپرس یا مقام تحقیق تشخیص دهد تحقیقات لازم تا حد زیادی انجام شده است، ممکن است از متهم بخواهد توضیحات نهایی خود را ارائه کند. این مرحله را معمولاً اخذ آخرین دفاع مینامند.
منظور از آخرین دفاع این نیست که متهم دیگر هیچ حقی برای دفاع نخواهد داشت؛ بلکه اصطلاح «آخرین دفاع» ناظر به مرحله تحقیقات مقدماتی در دادسراست و پیش از اتخاذ تصمیم قضایی در دادسرا انجام میشود. متهم میتواند در آخرین دفاع، مطالبی را که در مراحل قبلی مطرح کرده تکمیل کند یا در صورت وجود دلیل جدید، آن را ارائه دهد. اهمیت آخرین دفاع در دادسرا در پرونده کیفری یکی از اصول بنیادین دادرسی کیفری، حق دفاع متهم است. شخصی که علیه او اتهامی مطرح شده، اصولاً باید فرصت داشته باشد نسبت به اتهام انتسابی پاسخ دهد و دلایل خود را بیان کند. آخرین دفاع در دادسرا از همین منظر اهمیت دارد؛ زیرا ممکن است در جریان تحقیقات، نکتهای مغفول مانده باشد یا متهم مدارکی داشته باشد که بتواند برداشت دادسرا از موضوع را تغییر دهد.
برای مثال، ممکن است متهم بتواند:
- – وقوع جرم را اساساً انکار کند؛
- – وجود سوءنیت را رد کند؛
- – مدارک مربوط به بیگناهی خود را ارائه دهد؛
- – اظهارات شاکی را با دلایل مستند رد کند؛
- – شهود یا مطلعان جدید معرفی کند؛
- – توضیح دهد که رابطه حقوقی میان طرفین، ماهیت کیفری نداشته است؛
- – ادعای جعل یا دستکاری اسناد را مطرح کند؛
- – پرداخت وجه یا انجام تعهد را اثبات کند؛
- – یا شرایطی را بیان کند که موجب تغییر عنوان اتهامی شود.
بنابراین، آخرین دفاع نباید صرفاً یک توضیح کوتاه و تشریفاتی تلقی شود.
پیشنهاد مطالعه: در صورتیکه به مطالبی پیرامون این مقاله نیاز دارید مطلب ” وکیل ملکی” را در سایت ماندگاران عدالت بخوانید.
آیا آخرین دفاع در دادسرا اجباری است؟
اخذ آخرین دفاع در دادسرا در چارچوب مقررات آیین دادرسی کیفری انجام میشود و رعایت تشریفات قانونی تحقیقات مقدماتی اهمیت دارد. در مواردی که متهم برای ارائه دفاع احضار میشود، نحوه حضور یا عدم حضور وی میتواند آثار متفاوتی داشته باشد و باید با توجه به وضعیت پرونده بررسی شود. به همین دلیل، نمیتوان برای همه پروندهها یک پاسخ واحد ارائه کرد. نوع اتهام، مرحله رسیدگی، وضعیت متهم، وجود یا عدم وجود قرار تأمین، نحوه احضار و اقدامات انجامشده در تحقیقات، همگی در تحلیل موضوع مؤثر هستند.
در آخرین دفاع در دادسرا چه مطالبی باید بیان شود؟
یک دفاع مؤثر باید متناسب با پرونده تنظیم شود. استفاده از متنهای کلی و تکراری، بدون توجه به ادله موجود در پرونده، معمولاً نمیتواند بهترین نتیجه را ایجاد کند. در یک دفاع اصولی، ابتدا باید اتهام دقیق مشخص شود و سپس دفاع بر اساس عناصر قانونی، مادی و معنوی جرم تنظیم شود. برای نمونه، در بسیاری از جرایم کیفری باید بررسی شود که آیا رفتار منتسب به متهم اساساً رخ داده است یا خیر و در صورت وقوع، آیا تمام عناصر تشکیلدهنده جرم وجود دارد یا خیر. دفاع میتواند شامل موارد زیر باشد:
- ۱. انکار صریح اتهام اگر متهم مرتکب رفتار مجرمانه نشده باشد، باید این موضوع به شکل روشن و بدون ابهام بیان شود.
- ۲. توضیح درباره نحوه وقوع ماجرا گاهی اختلاف طرفین ناشی از برداشت متفاوت از یک اتفاق است. شرح دقیق زمان، مکان و نحوه وقوع موضوع میتواند در روشن شدن حقیقت مؤثر باشد.
- ۳. ارائه اسناد و مدارک قراردادها، رسیدهای پرداخت، پیامها، مکاتبات، فایلهای مرتبط، اسناد مالی و سایر مدارک ممکن است برای دفاع اهمیت داشته باشند.
- ۴. بررسی اظهارات شاکی هر ادعای مطرحشده از سوی شاکی باید از نظر ادله و انطباق با واقعیت بررسی شود.
- ۵. بررسی عنصر معنوی جرم
آیا میتوان در آخرین دفاع در دادسرا مدرک جدید ارائه کرد؟
- – اتهام دقیق چیست؛
- – ادله شاکی چیست؛
- – نقاط ضعف پرونده کدام است؛
- – آیا عناصر جرم تحقق یافتهاند؛
- – چه دفاعی از نظر حقوقی مؤثرتر است؛
- – چه مدارکی باید ارائه شود؛
- – چه مطالبی بهتر است مطرح شود؛
- – و چه مطالبی ممکن است به ضرر متهم تمام شود.
پیشنهاد مطالعه: در صورتیکه به مطالعه این دست از مطالب علاقهمند هستید مطلب ” ابطال رای داوری ” را در سایت دکتر امید مقدسی فر بخوانید.
آخرین دفاع در دادسرا در پرونده خیانت در امانت
آیا آخرین دفاع میتواند باعث منع تعقیب شود؟
اشتباهات رایج در آخرین دفاع در دادسرا
چگونه یک لایحه آخرین دفاع تنظیم کنیم؟
- عنوان لایحه: لایحه آخرین دفاع
- مخاطب: مقام محترم قضایی رسیدگیکننده
- مشخصات پرونده: شماره پرونده و شعبه
- موضوع اتهام: ذکر دقیق عنوان اتهامی
- شرح مختصر ماجرا: بیان منظم و غیرهیجانی وقایع
- دفاعیات: بررسی ادله و پاسخ به ادعاهای مطرحشده
- دلایل و مستندات: معرفی اسناد، شهود و سایر ادله
- نتیجهگیری: جمعبندی دفاع
- درخواست: تقاضای صدور تصمیم قانونی متناسب با وضعیت پرونده
آیا دفاع در دادسرا باید کوتاه باشد یا طولانی؟
اهمیت مطالعه پرونده پیش از آخرین دفاع
آخرین دفاع در دادسرا و بازپرسی : از مهم ترین اقداماتی که در بازپرسی و دادسرا مورد استفاده متهم قرار می گیرد آخرین دفاع در دادسرا می باشد که از سوی قانون گذار پیش بینی شده است.
دادسرا در واقع وظیفه انجام تحقیقات مقدماتی در پرونده های کیفری را داشته و در این میان با انجام تحقیقات به دنبال کشف حقیقت می باشد و متهم در طول رسیدگی مقدماتی می تواند از حقوق خود دفاع نماید.
اما قانون گذار برای این که خیالی آسوده از شنیده شدن دفاعیات متهم در مرحله بازپرسی و دادسرا داشته باشد اقدام به پیش بینی اخذ آخرین دفاع در دادسرا از متهم کرده است.
این اقدام دقیقا پس از اعلام پایان تحقیقات از سوی بازپرس صورت گرفته و باید در تصمیم اتخاذ شده از سوی بازپرس و دادستان نیز بازتاب داده شود.
بر اساس ماده ۲۶۲ قانون آئین دادرسی کیفری قانون گذار بیان کرده است که
“بازپرس پس از پایان تحقیقات و در صورت وجود دلایل کافی بر وقوع جرم، به متهم یا وکیل وی اعلام می کند که برای برائت یا کشف حقیقت هر اظهاری دارد به عنوان آخرین دفاع بیان کند.
هر گاه متهم یا وکیل وی در آخرین دفاع، مطلبی اظهار کند یا مدرکی ابراز نماید که در کشف حقیقت یا برائت موثر باشد، بازپرس مکلف به رسیدگی است.”
بدین ترتیب قانون گذار در این ماده اخذ آخرین دفاع از متهم را برای مقام قضایی لازم دانسته است و در صورتی که این اقدام از سوی این مقام صورت نگیرد دارای ضمانت اجرای لازم خواهد بود.
بر اساس قانون نظارت بر رفتار قضات اگر بازپرس اقدام به شنیدن آخرین دفاعیات متهم نکند مرتکب تخلف انتظامی درجه شش شده است که مجازات هایی نیز برای آن در نظر گرفته است.
هم چنین بر اساس ماده ۵۹۷ قانون مجازات اسلامی اگر مقام قضایی از وظایفی که قانون گذار بر عهده ایشان گذاشته است سر پیچی نماید محکوم به حبس و انفصال از خدمت محکوم خواهد شد.
البته لازم است بدانید که اگر مقام قضایی فرصت ارائه آخرین دفاع را به متهم بدهد کافیست و اگر متهم یا وکیل وی از ارائه آخرین دفاع در دادسرا خودداری نمایند، برای مقام قضایی مشکل ساز نخواهد بود.
پیشنهاد مطالعه: در صورتیکه به مطالبی پیرامون این مقاله نیاز دارید مطلب ” وکیل ملکی” را در سایت ماندگاران عدالت بخوانید.


